ارسال شده در: جمعه، 8 آذر ماه ، 1387 16:07:41 موضوع مطلب: درباره مطالعه دینی و کتب شهید مطه
بسم الله الرحمن الرحیم
در مطالعه كردن، شیوه یا روش مطالعه، موضوع مورد مطالعه، نگرش و تفكر نویسنده كتاب و مراتب سهولت و صعوبت محتوا اهمیت دارد.
مطالعه اگر در یك مسیر و به صورت منظم باشد بسیار مفیدتر است از مطالعه در موضوعات پراكنده و نامنظم؛ و همچنین مطالعهای بیشتر مفید است كه در راستای آن، چارچوب فكری خواننده نظم پیدا كند، و اگر خواننده از چارچوب فكری و نظری برخوردار نیست اسلوب و چارچوب فكری او را سامان بخشد؛ البته بدون آنكه آزادی اندیشه خود را در قبال نویسندگان از دست بدهد.
در این زمینه توجه شما را به چند نكته جلب می كنیم. این نكات پراكنده است و در فرصت اندكی كه نگارنده برای تنظِم جواب شما داشته، ترتیب داده است، ولی به هر حال نكات مهمی است.
1. نویسندگان مختلف شؤون و توانایی های متفاوتی دارند. از هر نویسنده و كتابی می بایست انتظار خاص خود را داشت و از كتابش در موضع مناسب خود بهره برد.
مثلا شاخصه كتابهای مرحوم علامه طباطبایی بیش از هر چیز، روش و اسلوب تفكر ایشان است. روش و اسلوبی كه توانسته است شاگردان بزرگی مثل مرحوم مطهری بپروراند؛ ولی شاخصه كتابهای استاد سبحانی و یا آیت الله مكارم، اطلاعات و مواد خام زیادی است كه با مطالعه آثار ایشان بدست می آید. البته این به معنای تخطئه تفكر این بزرگواران نیست، بلكه منظور بیان شاخصه های اصلی نوشته های این اساتید است. تألیفات مرحوم مطهری از هر دو مزیت فوق بهره می برد.
2. برای آن كه انسان بتواند در حین افزایش معلومات معارفی خود آزادی اندیشه خود را از دست ندهد، بهتر است مطالعات خود را به طور منطقی چینش كند. یعنی مثلا اگر می خواهد به مطالعات سیاسی بپردازد، در قدم اول از تحلیل تحلیلگران بر مسائل سیاسی عالم آغاز نكند، بلكه در ابتدا به مطالعه جغرافی، تاریخ، نظامات و اندیشه های سیاسی، و بلكه فلسفی بپردازد؛ البته در عین این كه همیشه گوشه چشمی به اخبار سیاسی روز دارد. پس از این اگر تحلیل هر تحلیلگری را مطالعه كند مقهور او نیست، بلكه او را از موضع نقد می نگرد.
3. هرگز در قدمهای اول مطالعه خود را محدود به موضوعات خاص نكنید. منظم بخوانید، ولی همه چیز را بخوانید. انسان با متنوع خواندن، می تواند تأثیر علوم را در یكدیگر درك كند؛ به خصوص در علوم انسانی که معمولا از ترابط علوم بسیاری شكل می گیرند.
4. در هر علمی به تاریخ آن علم توجه كنید. تسلط و اعتماد به نفسی كه از این راه حاصل می شود، كمتر به طریق دیگر بدست می آید.
نگارنده معتقد است با توجه به نكات فوق، كتابهای مرحوم مطهری آغاز خوبی برای مطالعات معارفی است.
شهید مطهری از روشنفكران اسلامی و از عالمان وارسته و از دانشمندان فرهیخته ای است كه كتابهای او علاوه بر غنای در مواد خام، دارای اسلوب فكری و اعتقادی منظم و صحیحی است، كه در عین حال سعی می كند كمتر رأی خود را به عنوان وحی منزل به خواننده عرضه كند، بلكه قدم به قدم خواننده را با یك سیر منطقی به پیش می برد. كتابهای او، اگر چه در مقام تقویت دین نوشته شده اند، ولی سعی شده از بعد علمی و عقلی آن چیزی كاسته نشود. رسالت مرحوم مطهری عقلانی كردن مفاهیمی است كه تا دِروز جز با چاشنی تعبد قابل فهم نبود.
از این رو توصیه میشود كتب استاد شهید را با توجه به سیر مطالعاتی آن مورد مطالعه دقیق قرار دهید.
قبل از مطالعه به این نکات توجه نمایید:
1ـ این سیر مطالعاتی که بر اساس چندین سال تحقیق و بررسی کلیه آثار استاد تنظیم شده است؛ هدف اصلی آن، آشنایی با دور نمای کلی بینشی است که استاد شهید در هر کتاب سعی بر ارائه یکی از ابعاد آن داشته اند، لذا بدیهی است که بدون داشتن این آشنایی اجمالی، مطالعه موضوعی آثار، آنچنان که باید و شاید، موفقیت مطلوب و نتیجه کامل را نمی دهد.
2ـ نحوه تنظیم سیر که بر اساس کلیه آثار شهید انجام پذیرفته است، از ساده به مشکل بوده است؛ و لذا در صورتی که برای خواننده، سؤال یا مشکلی پیش آید، می تواند با ادامه سیر، پاسخ سؤالات خود را بیابد.
3ـ این سیر مطالعاتی، آنچنان که خاصیت و ویژگی کتب استاد شهید می باشد، برای گروه یا طبقه خاصی تنظیم نشده است و تمام طبقات سنّی، علمی و فرهنگی علاقمند می توانند از آن استفاده نمایند.
4ـ نحوه مطالعه این سیر به این صورت است که از ابتدا تا انتهای سیر، می بایستی حداقل دو دور بصورت دقیق و منظم مطالعه نمود تا نتیجه مورد نظر سریعتر حاصل شود.
سیر مطالعاتی کتب متفکر شهید استاد مطهری(ره):
1. داستان راستان.
2. حکمتها و اندرزها.
3. حماسه حسینی، 2جلد.
4. گفتارهای معنوی.
5. ده گفتار.
6 ـ پانزده گفتار.
7. بیست گفتار.
8. سیری در سیره نبوی.
9. سیری در سیره ائمه اطهار(ع).
10. جاذبه و دافعه علی.
11. ولاءها و ولایتها.
12. خاتمیت.
13. ختم نبوت.
14. پیامبر امّی.
15. اسلام و مقتضیات زمان، 2جلد.
16. امدادهای غیبی در زندگی بشر.
17. توکل و رضا.
18. گریز از ایمان و گریز از عمل.
19. تکامل اجتماعی انسان.
20. انسان کامل.
21. انسان شناسی.
22. تعلیم و تربیت در اسلام.
23. عرفانحافظ.
24 ـ نبرد حق و باطل.
25. مسأله حجاب.
26. پاسخهای استاد.
27. نظام حقوق زن در اسلام.
28. اخلاق جنسی در ایران و غرب.
29. نهضتهای اسلامی در صد ساله اخیر.
30. پیرامون جمهوری اسلامی.
31. پیرامون انقلاب اسلامی.
32 ـ خدمات متقابل اسلام و ایران.
33. سیری در نهج البلاغه.
34. جهاد.
35. آشنایی با قرآن، 15 جلد.
36. مسألة شناخت.
37. شناخت در قرآن.
38. فطرت.
39. فلسفه اخلاق.
40. انسان و سرنوشت.
41. عدل الهی.
42. علل گرایش به مادیگری.
43. آشنایی با علوم اسلامی، 3جلد.
44. توحید.
45. نبوت.
46. معاد.
47. آشنایی با جهان بینی اسلامی، 6جلد.
48. امامت و رهبری.
49. قیام و انقلاب مهدی.
50. تاریخ عقاید اقتصادی.
51. نظام اقتصادی اسلام.
52. مسألة ربا.
53. نقدی بر مارکسیسم.
54. فلسفه تاریخ، 4جلد.
پیروز باشید.
موسسه ذکر ـ قم.
باستانی.
