انسان و سرنوشت

khadem

انسان و سرنوشت

مطالب عنوان -صفحه مقدمه : عظمت و انحطاط مسلمين -7 رديف اصلی مسأله سرنوشت -7 مسأله سرنوشت در اين كتاب جزء بحثهايی از علل انحطاط مسلمين قرارگرفته است -8 نويسنده از چه زمانی متوجه اين سلسله بحثها شد ؟ -8 تمدن عظيم اسلامی -10 مايه گرفتن تمدن جديد اروپايی از تمدن اسلامی -10 سخنان گوستاولوبون و سخنان ويل دورانت -10 چرا مسلمانان به قهقرا برگشتند ؟ -12 آنچه لازم است مقدمه اين سلسله مباحث قرار گيرد -13 طبيعت زمان از نظر فلسفه تاريخ -14 علل انحطاط مسلمين در سه بخش -15 پاره‏ای از عقايد و افكار اسلامی كه متهم و مسؤول شناخته شده‏اند -16
عناصری از اخلاق اسلامی كه انحطاط آور خوانده شده‏اند -17 برخی مقررات اسلامی از اين نظر -17 آيا خصائص و مميزات روحی ملل اسلامی عامل انحطاط مسلمين بوده است ؟ -18 دو طبقه متنفذ و مسؤوليتهای آنها از اين نظر -18 عوامل بيگانه -19 مجموع موضوعات و مباحثی كه لازم است بررسی شود -19 درخواست نويسنده از فضلا و نويسندگان -21 سخنان واشنگتن ارونگ آمريكايی درباره تأثير اعتقاد به قضا و قدر در انحطاط مسلمين -22 انتقاد سخنان واشنگتن ارونگ -23 چرا در اين رساله از تعرض بعضی شاخه‏ها و فروع خودداری شده است ؟ -26 انسان و سرنوشت -29 رعب و هراسی كه از شنيدن نام قضا و قدر و سرنوشت پيدا می‏شود -29 سه فرض در باب سرنوشت -30 مسأله سرنوشت از زمان پيغمبر در ميان مسلمانان مطرح شده است -31 جنبه عملی و عمومی اين مسأله -31 آيات قرآن در زمينه سرنوشت -33 آيات قرآن در زمينه اختيار و اراده -36 آيا ميان اين دو دسته از آيات تعارض است ؟ -38 معتزله طرفدار اختيار و اشاعره طرفدار جبر می‏شوند -38 اصطلاح " قدری " -39 دو نوع تعارض -40 در قرآن تعارض وجود ندارد -42 آثار سوء عقيده جبر -43 استفاده سياسی از عقيده جبر در زمان بنی‏اميه -44 معبد جهنی و غيلان دمشقی با عقيده جبر مبارزه می‏كنند -44 سخنان شبلی نعمان -44 مأمون و معتصم به حمايت معتزله ، و متوكل به حمايت اشاعره برمی‏خيزند -45 مسيحيان اروپايی به استناد عقايد اشاعره ، اسلام را مذهب جبری و عامل‏ انحطاط مسلمين می‏خوانند -46
دفاع سيد جمال الدين اسدآبادی از عقيده قضا و قدر اسلام و تفكيك آن از عقيده جبر -46 مسأله سرنوشت همواره به صورت يك عقده فكری مورد توجه بشر بوده است‏ -48 فلسفه مادی و سرنوشت -48 جبر و توحيد ، اختيار و تنزيه -49 مباحثه غيلان دمشقی و ربيعه‏الرای -50 مباحثه ابواسحاق اسفراينی و قاضی عبدالجبار معتزلی -50 لغت قضا و قدر -52 سه نظر درباره ارتباط حوادث با گذشته -53 اعتقاد به قضا و قدر مستلزم جبر نيست -56 توجيه آزادی و اختيار در عين حكومت قضا و قدر -58 قضا و قدرهای حتمی و غير حتمی -60 قانون عليت عمومی -60 فرضيه غلط درباره تغيير سرنوشت -63 فرضيه صحيح درباره تغيير سرنوشت -64 آيا ممكن است اراده و عمل انسان موجب تغييراتی در الواح ملكوتی بشود؟ -64 موجوداتی كه امكان بيش از يك نوع از وجود دارند و موجوداتی كه امكان‏ بيش از يك نوع از وجود ندارند -66 سرنوشتهای گوناگون و امكان جانشين شدن آنها بجای يكديگر -67 امتياز بشر و برخورداری او از نوعی آزادی كه خاص خود او است -71 سؤال از رسول اكرم درباره دوا و حرز از نظر قضا و قدر -73 علی ( ع ) از سايه ديوار كج حركت می‏كند و به كسی كه از نظر قضا و قدر اعتراض می‏كند پاسخ می‏گويد -73 طرز تفكر مسلمانان صدر اول اسلام -74 اعتراض ابوعبيده جراح به عمر درباره فرار از طاعون و پاسخ عمر -75 سرچشمه اين تعليمات خود قرآن است -76 تغيير ناپذيری در طبيعت -77 نظامات لايتغير از نظر قرآن -78 تفسيرهای ديگر درباره قضا و قدر حتمی و غير حتمی -81
تأثير عوامل معنوی -85 چون قضا آيد نماند فهم و رأی -89 تفسير احاديثی كه می‏گويد : چون قضای الهی بيايد همه اسباب و علل ازكار می‏افتد -92 ريشه قرآنی اين احاديث -93 تفاوت حساس ميان عقيده قضا و قدر الهی و جبر مادی -95 اعتقاد به قضا و قدر الهی آنطور كه اسلام تعليم می‏دهد اراده و همت را مضاعف می‏كند -97 منطقی كه در تمام جهان از مختصات قرآن است -99 پاسخ عجيب و عميق اميرالمؤمنين در جواب كسی كه از استطاعت سؤال كرد -104 سطح عالی منطق اسلام در معارف الهی -106 اسلام با منطق عالی خود ، اكابر متكلمين را پشت سر می‏گذارد -107 ناتوانی احمد امين مصری از درك منطق اسلام -108 نظر گوستاولوبون و انتقاد آن -109 نظر ويل دورانت و دومينيك سوردل و انتقاد آنها -110 مستشرقين ، معتزله را تمجيد می‏كنند -111 چه چيز سبب شد كه مسلمين درباره قضا و قدر و جبر و اختيار بحث كنند ؟ -113 مستشرقين سرچشمه عقيده جبر را اسلام ، و سرچشمه عقيده آزادی و اختيار راجهان مسيحی می‏دانند -113 انتقاد از نظر مستشرقين -114 اشتباه عجيب " دوزی " مستشرق معروف هلندی -115 بحثی حديثی -118 حديثی از اهل سنت و حديثی از شيعه در تفسير دستور پيغمبر درباره فرار از طاعون و وبا -118 تفسير حديثی از كافی كه می‏گويد اميرالمؤمنين به تذكر كسی كه گفت از پای ديوار خراب برخيز اعتنا نكرد -121 -121 شبهه جبريون درباره اينكه لازمه علم ازلی الهی اين است كه همه حوادث‏جبرا صورت گيرد و شعر منسوب به خيام كه " گر می‏نخورم علم خدا جهل بود" -124