جامعه و تاريخ

khadem

جامعه و تاريخ

مطالب عنوان -صفحه مقدمه -11 جامعه -13 پيشگفتار -15 جامعه چيست ؟ -18 زندگی انسان ، ماهيت اجتماعی دارد -18 فلسفه امر به معروف و نهی از منكر در بيان رسول اكرم ( ص ) -19 آيا انسان بالطبع اجتماعی است ؟ -20 اجتماعی بودن انسان ، در متن خلقت او پی‏ريزی شده است -21 حكمت و غايت انتساب انسانها به شعبه‏ها و قبيله‏ها ، بازشناسی افراد از يكديگر است -22 روابط نسبی و سببی ، طرحی در متن خلقت برای حكمت و غايتی كلی -23 آيا جامعه وجود اصيل و عينی دارد ؟ -24 بررسی نظريه‏های گوناگون درباره نوع تركيب جامعه : -24
الف . تركيب جامعه ، تركيب اعتباری است -24 ب . جامعه مركب صناعی است -25 ج . جامعه مركب حقيقی است از نوع مركبات طبيعی -26 د . جامعه مركب حقيقی است بالاتر از مركبات طبيعی -27 آيات كريمه قرآن ، نظريه سوم را تأييد می‏كند -29 قرآن به حيات جمعی و اجتماعی قائل است -30 سخن امام علی عليه‏السلام -32 گناهان اجتماعی -33 جامعه و سنت -35 سرنوشت مشترك داشتن به معنی سنت داشتن جامعه است -38 جبر يا اختيار ؟ -39 نظريه " اميل دوركهايم " -40 در رابطه فرد و جامعه ، نوعی " امربين الامرين " حكمفرماست -41 ريشه توهم جبر افراد در برابر جامعه و محيط اجتماعی -42 روح فردی در مقابل روح جمعی ، مجبور و مسلوب‏الاختيار نيست -43 تقسيمات و قطب بنديهای اجتماعی -44 بر جامعه‏ها نوعی وحدت در كثرت و كثرت در وحدت حكمفرماست -44 دو نظريه معروف درباره منشأ كثرت جامعه : -44 تك قطبی يا دو قطبی بودن جامعه تابع اصل مالكيت است -45 تك قطبی يا چند قطبی بودن جامعه وابسته به اصل مالكيت نيست -45 برداشت قرآن درباره كثرت جامعه -45 لغات اجتماعی قرآن -46 برخی مدعی هستند كه برداشت قرآن از جامعه برداشت دوقطبی است -47 تكيه خاص قرآن روی پايگاه اجتماعی افراد ، به معنی توجيه همه قطب‏ بنديها با اين ملاك نيست -49 يگانگی يا چندگانگی جامعه‏ها از نظر ماهيت -51 آيا ميان جامعه‏ها يك سلسله خواص مشترك ذاتی وجود دارد ؟ -52 جامعه‏های انسانی ذات و طبيعت و ماهيت يگانه دارند -53
اساس تعليمات اسلامی بر وحدت نوعی جامعه‏هاست -55 آينده جامعه‏ها -56 از نظر قرآن ، حكومت نهايی حكومت حق است -57 برخی مدعی هستند كه اسلام طرفدار تعدد و تنوع فرهنگها و جامعه‏هاست -60 نقد نظريه فوق -63 تاريخ -69 تاريخ چيست ؟ -70 تعريفهای گوناگون از تاريخ : -70 . 1 علم به وقايع و حوادث و اوضاع انسانها در گذشته -70 . 2 علم به قواعد و سنن حاكم بر زندگيهای گذشته -71 . 3 فلسفه تاريخ ، علم به " شدن " جامعه‏ها -73 طرح يك پرسش درباره " بودن " و " شدن " جامعه‏ها -73 پاسخ به پرسش فوق -74 سودمند بودن علم تاريخ در هر سه معنی و مفهوم خود -77 تاريخ علمی -79 . 1 اعتبار و بی‏اعتباری تاريخ نقلی -81 . 2 عليت در تاريخ -83 اكثر جامعه‏شناسان اصل عليت و آزادی را غيرقابل جمع دانسته‏اند -84 آزادی انسانی جز با نظريه " فطرت " قابل تصور نيست -86 " بينی كلئوپاترا " ضرب المثل حوادث تاريخی تصادفی -87 نقش حوادث تصادفی به كليت و ضرورت تاريخ زيان نمی‏رساند -89 . 3 آيا طبيعت تاريخ مادی است ؟ -90 نظريه " ماترياليسم تاريخی " -91 مبانی نظريه ماديت تاريخ : -93 . 1 تقدم ماده بر روح -93 . 2 اولويت و تقدم نيازهای مادی بر نيازهای معنوی -97 . 3 اصل تقدم كار بر انديشه -99
. 4 تقدم وجود اجتماعی انسان بر وجود فردی او -103 . 5 تقدم جنبه مادی جامعه بر جنبه‏های معنوی آن -108 نتايج : -120 . 1 بهترين و مطمئن‏ترين راه برای تحليل و شناخت حوادث تاريخی و اجتماعی ، بررسی بنيادهای اقتصادی آنهاست -120 . 2 قانون حاكم بر تاريخ ، قانون جبری ولايتخلف و بيرون از اراده‏ انسانهاست -124 . 3 هر دوره تاريخی با دوره ديگر از نظر ماهيت و نوعيت ، مختلف است‏ -129 . 4 رشد ابزار توليد سبب شد كه در فجر تاريخ ، مالكيت اختصاصی به‏ وجود آمد -130 . 5 نقش محدود ايدئولوژی ، راهنمايی ، دعوت ، . . . در جهت دادن به‏ جامعه يا طبقات اجتماعی . -137 . 6 خاستگاه رهبران انقلابی و پيشرو و مجاهد ، جبرا و لزوما طبقه‏ استثمار شده است -139 انتقادها -144 . 1 بی‏دليلی -148 . 2 تجديد نظر پايه‏گذاران -149 . 3 نقض تطابق جبری زيربنا و روبنا -161 . 4 عدم تطابق پايگاه طبقاتی و پايگاه ايدئولوژيكی -163 . 5 استقلال رشد فرهنگی . -164 . 6 ماترياليسم تاريخی خود را نقض می‏كند -167 اسلام و ماديت تاريخی -170 منطق اسلام و ماترياليسم تاريخی ، در دو قطب مخالف -171 طرح نظريه توجيه ماديت تاريخ از نظر قرآن : -171 . 1 با مطالعه آيات اجتماعی قرآن ، نوعی حالت دوقطبی از نظر قرآن در جامعه‏ها مشاهده می‏شود -171
. 2 قرآن مخاطبان خود را " ناس " قرار داده و " ناس " يعنی توده‏ محروم -175 . 3 قرآن تصريح می‏كند كه رهبران ، مصلحان ، . . . و بالاخره پيامبران از ميان توده مردم برمی‏خيزند -175 . 4 ماهيت جنبش پيامبران در قرآن و جهت‏گيری اجتماعی آنها زيربنايی‏ است نه روبنايی -176 . 5 قرآن منطق مخالفان پيامبران را در طول تاريخ با منطق پيامبران و پيروان آنها در برابر هم قرار می‏دهد -178 . 6 قرآن پيروزی نهايی را در مبارزه ميان مستضعفان و مستكبران از آن‏ مستضعفان می‏داند -181 -181 انتقاد -185 قيام موسی ( عليه‏السلام ) ماديت تاريخ را نقض می‏كند -186 طبقه مستضعفين همه در زمره مؤمنان و انقلابگران توحيد نبوده‏اند -187 اصالت روح از نظر قرآن و عدم تقدم ماده بر روح -188 قرآن برای هدايت ، ارشاد ، . . . و استدلال منطقی ارزش و نيرو قائل‏ است -189 -189 هيچ كتاب لغتی " ناس " را به معنی توده محروم نگرفته است -190 قرآن هرگز مدعی نيست كه رهبران ، مصلحان ، . . . و شهيدان منحصرا ازميان مستضعفان برمی‏خيزند -191 -191 انقلاب درونی ، مقدم بر اصلاح اجتماعی -193 منطق مستقل پيامبران ، عدم پايبندی به سنن و عادات را ايجاب می‏كرده‏ است -194 قسمت اول بحث درباره آيه استضعاف -195 بررسی مفاد آيه استضعاف و آيه استخلاف -197 قسمت دوم بحث درباره آيه استضعاف -200 مفاد آيه استضعاف عينا مفاد آيه استخلاف است -202 ريشه اصلی گرايش پاره‏ای روشنفكران مسلمان به ماديت تاريخی -204 آنچه تعهد و مسؤوليت می‏آفريند ، وابستگی به خدا و وجدان انسانيت است‏ -206
اسلام اصل " تطابق خاستگاه و جهتگيری " را نمی‏پذيرد -207 جهتگيری اسلام به سوی عدالت و مساوات و برابری است -208 اشتباه وحشتناك درباره خاستگاه مذاهب -208 مذهب حاكم و مذهب محكوم -210 معيارها : -218 . 1 استراتژی دعوت -219 اخلاق در مكتب مسيحيت -220 اخلاق در مكتب نيچه -220 اخلاق در مكتب ماركسيسم -221 اخلاق در مكتب اسلام -222 آگاهيهای اسلامی در درجه اول از نوع تذكر به مبدأ و معاد است -223 در درجه دوم در تعليمات اسلامی آگاهيهای انسانی ديده می‏شود -225 در درجه سوم ، آگاهی به حقوق و مسؤوليتهای اجتماعی است -226 . 2 عنوان مكتب -229 . 3 شرايط و موانع پذيرش -231 . 4 تعالی و انحطاط جوامع -234 عوامل مؤثر در اعتلاها و انحطاطها -235 الف . عدالت و بی‏عدالتی -235 ب . اتحاد و تفرق -236 ج . اجرا يا ترك امر به معروف و نهی از منكر -236 د . فسق و فجور و فساد اخلاق -237 تحول و تطور تاريخ -238 نظريات گوناگون درباره عامل محرك تاريخ : -241 . 1 نظريه نژادی . -241 . 2 نظريه جغرافيايی -242
. 3 نظريه قهرمانان -242 . 4 نظريه اقتصادی -243 . 5 نظريه الهی -244 خلط مبحث -244 نقش شخصيت در تاريخ -249