ديدگاه پيامبر اكرم در مورد «شعر»

ah1370

مسآله شعر را وقتي انسان در اسلام مطالعه مي‏كند، مسائل عجيبي را مي‏بيند. پيغمبر اكرم، هم با شعر مبارزه كرد و هم شعر را ترويج كرد؛ با شعرهايي مبارزه كرد كه به اصطلاح امروز متعهد نيست يعني شعري نيست كه هدفي داشته باشد، صرفا تخيل و سرگرمي است، اكاذيب است. مثلا كسي شعر مي گفت در وصف اينكه نيزه فلان كس اين طور بود يا اسبش آن طور، يا در وصف معشوق و زلف او، يا كسي را هَجْو و شخصيتي را مدح مي كرد براي اينكه پول بگيرد. پيغمبر شديدا با اين نوع شعر مبارزه مي كرد؛ فرمود: «لان يمتلي جوف رجل قيحا خير له من ان يمتلي شعرا» (نهج‏الفصاحة، ص 470، ح 2215) اگر درون انسان پر از چرك باشد بهتر از آن است كه پر از شعرهاي مزخرف باشد. ولي همچنين فرمود: «ان من الشعر لحكمه» (الغدير، 2/9) اما هر شعري را نمي گويم؛ بعضي از شعرها حكمت است، حقيقت است. پيغمبر در دستگاه خودش چندين شاعر داشت. يكي از آنها حسان بن ثابت است. تفكيك بين دو نوع شعر نه تنها در حديث پيغمبر آمده، بلكه خود قرآن نيز آن را بيان كرده است: «والشعراء يتبعهم الغاون الم تر انهم في كل واد يهيمون و انهم يقولون ما لا يفعلون الا الذين امنوا و عملوا الصالحات» شعراء/224 و 227. شعرايي بودند كه پيغمبر اكرم يا ائمه اطهار آنها را تشويق مي كردند، اما چه جور شعرايي؟ شعرايي كه پيام اسلام و حقايق آن را در لباس زيباي شعر به مردم مي‏رساندند. و بدون شك كاري كه شعر مي‏كند، يك نثر نمي‏تواند انجام دهد، چون شعر زيباتر از نثر است. شعر وزن و قافيه دارد، آهنگ پذير است، اذهان براي حفظ كردن شعر آماده است. پيغمبر اكرم به حسان بن ثابت كه شاعر دستگاه حضرت بود، فرمود: «لا تزال مؤيدا بروح القدس ما ذببت عنا اهل البيت» از طرف روح القدس تآييد مي‏شوي مادامي كه اين راهي را كه داري، بروي و از اين راه منحرف نشوي؛ مادامي كه مدافع حقيقت باشي، مادامي كه مدافع خاندان ما باشي، مؤيد به روح القدس هستي. درباره يك شاعر، پيغمبر اكرم اين سخنان را مي‏گويد.